“Επιστήμη και Θρησκεία”

20130112_090700Κριτική Bιβλίου από την Χριστίνα Λάμπρου

Τίτλος βιβλίου: Επιστήμη και Θρησκεία

Συγγραφέας: John Hedley Brooke

Μετάφραση: Βασιλική Βακάκη

Επιμέλεια-Πρόλογος: Κώστας Γαβρόγλου

Εκδόσεις: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Το σύγγραμμα αποτελείται από Πρόλογο, Ευχαριστίες, Εισαγωγή, οκτώ Κεφάλαια, Υστερόγραφο, Βιβλιογραφία και Ευρετήριο.

Στον πρόλογο γίνεται μία αναδρομή στην ιστορία των επιστημών και τη σχέση αυτής με τα διάφορα θρησκευτικά δόγματα.

Επισημαίνεται η σημαντικότητα της επιστημονικής επανάστασης του17ου αιώνα θεωρώντας ότι αυτή αποτελεί τη θεμελιώδη αλλαγή και μετεξέλιξη για τον Ευρωπαϊκό-Δυτικό πολιτισμό.

Γίνεται, επίσης, αναφορά στη μεγάλη σημασία να διευρυνθεί η σχέση επιστήμης και θρησκείας και η ανάγκη να καταγραφεί ο ρόλος της προόδου σε σχέση με τις παραδοσιακές θέσεις της κοινωνίας. Αναφέρεται και στις αντιπαρατιθέμενες θέσεις επιστήμης και εκκλησίας και καταγράφει τρία σημαντικά θέματα για τη σχέση επιστήμης και θρησκείας. Αυτά είναι α) η ιστορικότητα αυτής της σχέσης και η διαμόρφωσή της κατά την αναπτυξιακή πορεία των κοινωνιών β) ο έντονος θεολογικός προβληματισμός στην πορεία και τις αλλαγές των κοινωνιών γ) η δημόσια εικόνα και έκφραση αυτής της σχέσης και στις επιπτώσεις από τη συμπλοκή πολλών παραγόντων στο θεσμικό πλαίσιο αυτής.

Στην εισαγωγή επεξεργάζεται και αναλύει τις συνθήκες και τους παράγοντες που ενεπλάκησαν στη διαμόρφωση της σχέσης επιστήμης και θρησκείας μέσα από διεθνή βιβλιογραφική επισκόπηση και συμπερασματικά καταθέτει τρεις απόψεις: α) υποστηρίζει ότι υπάρχει εγγενής διαμάχη μεταξύ επιστήμης και θρησκευτικής νοοτροπίας, η μία ασχολείται με πραγματικά γεγονότα και η άλλη με την πίστη, β) επικαλείται ιστορικά γεγονότα και εμφανίζει τις έννοιες επιστήμη και θρησκεία, αρκετές φορές, ως αλληλοσυμπληρούμενες, γ) εκφράζει μία σχετικά σταθερή σχέση ανάμεσα σε θρησκευτικά και επιστημονικά ζητήματα.

Στο Κεφάλαιο Ι ο συγγραφέας προσπαθεί να διασυνδέσει θεολογικά και επιστημονικά ενδιαφέροντα θέματα σχετιζόμενα με τη φύση.

Στο Κεφάλαιο ΙΙ γίνεται αναφορά σε πιθανές ερμηνείες του νέου τρόπου θεώρησης και κατανόησης του ρόλου των φυσικών γεγονότων που συνετέλεσαν στην επιστημονική επανάσταση κατά τον 16ου και 17ου αιώνα.

Στο Κεφάλαιο ΙΙΙ γίνεται προσπάθεια να δοθεί απάντηση στο ερώτημα του πιθανού παραλληλισμού της μεταρρύθμισης της μάθησης και της διανόησης και της προτεσταντικής μεταρρύθμισης.

Στο Κεφάλαιο ΙV ο συγγραφέας διαπραγματεύεται και αναλύει την εμφάνιση “μηχανοκρατίας” σε συσχετισμό με την περιγραφή του φυσικού κόσμου. Αυτό αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση δημιουργίας οργανικών μοντέλων για την επεξεργασία της έννοιας του σύμπαντος.

Στο Κεφάλαιο V επισημαίνεται η σημασία και ο σημαντικός ρόλος του “διαφωτισμού” που αποδέχεται ότι οι διάφορες μορφές της επιστήμης είναι “όργανα” προόδου και κάνει αναφορά στη μείωση της θρησκευτικής επιστήμης με τις προκαταλήψεως της.

Στο Κεφάλαιο VI καταγράφεται ο ρόλος της θεολογίας και η σημαντικότητά της στην εξάπλωση της επιστήμης, ο βαθμός επιρροής της συμμετοχής της σε αυτή την εξάπλωση και παράλληλα κάνει αναφορά και για την εξάπλωση της φυσικής θεολογίας.

Στο Κεφάλαιο VII πραγματεύεται την ιστορία της γης, με γήινα φαινόμενα και θέτει υπό αμφισβήτηση κοινές θρησκευτικές αντιλήψεις. Γίνεται επίσης αναφορά σε εξελικτικά μοντέλα όπως η αστρονομία, η γεωλογία και η βιολογία. Η εμφάνιση αυτών των ιστορικών επιστημών κορυφώνεται με την εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου.

Στο Κεφάλαιο VIII αναγράφεται η εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου και οι μεταδαρβινικές διαμάχες. Στη συνέχεια έχουμε την εμφάνιση της θερμοδυναμικής επιστήμης, τη συμπεριφορά των αερίων και τελικώς την εφαρμογή των “φυσικών” νόμων. Έτσι τα επιτεύγματα του 19ου αιώνα άνοιξαν συναρπαστικούς δρόμους για την απώτερη μοίρα του σύμπαντος.

Φαίνεται ότι στις κοινωνίες της Δύσης την θέση της παραδοσιακής θρησκείας έχει πάρει ο ανθρωπισμός των κοινωνιών. Εν τούτοις οι θρησκείες του κόσμου εξακολουθούν να διεκδικούν στην έκφρασή τους πλήθος αξιών. Αυτό καθιστά εμφανές ότι είναι απίθανο να διαχωριστούν πλήρως οι όποιες μορφές επιστήμης και θρησκείας.

Στο υστερόγραφο ο συγγραφέας αναφέρεται στην επιστήμη και τη θρησκεία κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Καταγράφει μία σημαντική βιβλιογραφική αναφορά διαφόρων επιστημόνων για διάφορες θεωρίες σημαντικών επιτευγμάτων που αφορούν την επιστήμη με τις προόδους της και τη θρησκεία με την πίστη και τις αξίες της.

Το βιβλίο «Επιστήμη και Θρησκεία» ήρθε να καλύψει με επιτυχία ένα βιβλιογραφικό κενό στη σχετιζόμενη θεματολογία, με τον εκλαϊκευμένο τρόπο συγγραφής και την εύστοχη επιχειρηματολογία.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: